Tắt đèn- Ngô Tất Tố

Tắt Đèn là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của nhà văn Ngô Tất Tố và là một kiệt tác của dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 1930-1945. Lấy bối cảnh nông thôn Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân Pháp và bè lũ phong kiến tay sai, tiểu thuyết đã vẽ nên một bức tranh chân thực đến tàn nhẫn về cuộc sống cùng quẫn, bế tắc của người nông dân, mà trung tâm là hình ảnh bi thương nhưng đầy sức sống của nhân vật chị Dậu.

Câu chuyện xoay quanh gia đình chị Dậu, một gia đình nông dân nghèo nhưng lương thiện. Tai họa ập đến khi chính quyền thực dân ban hành sưu thuế vô cùng hà khắc. Anh Dậu, chồng chị, đang ốm nặng nhưng vẫn bị bọn lính lệ lôi đi trói đánh, ép nộp suất sưu cho cả người em trai đã mất. Để cứu chồng, chị Dậu phải bước vào một cuộc chạy vạy đớn đau, một hành trình bán đi tất cả những gì mình có. Chị bắt đầu bằng việc bán đi ổ chó mới đẻ, rồi đứt ruột bán đi đứa con gái đầu lòng là cái Tí cho nhà Nghị Quế. Nỗi đau của người mẹ phải xa con, nỗi tủi nhục của người vợ không lo nổi cho chồng được Ngô Tất Tố khắc họa một cách sâu sắc, lay động lòng người.

Thế nhưng, bi kịch vẫn chưa dừng lại. Số tiền bán con, bán chó vẫn không đủ nộp sưu. Trong lúc cùng quẫn nhất, chị Dậu phải làm một việc chưa từng có trong lịch sử văn học: bán đi giọt sữa của mình cho một người vợ nhà giàu mới sinh không có sữa. Đây là chi tiết đỉnh cao, lột tả tận cùng sự bần cùng hóa và nỗi đau của người phụ nữ nông dân. Họ không chỉ bị tước đoạt tài sản, con cái, mà còn bị tước đoạt cả thiên chức làm mẹ thiêng liêng. Dù phải trải qua bao tủi nhục, chị Dậu vẫn giữ trọn phẩm giá, dùng số tiền đó để nộp sưu và cứu chồng về.

Đỉnh điểm của tác phẩm là khi anh Dậu vừa được tha về, bát cháo còn chưa kịp ăn thì tên cai lệ và người nhà lý trưởng lại ập vào đòi bắt anh đi lần nữa. Tức nước vỡ bờ, mọi sự nhẫn nhịn của chị Dậu đã đi đến giới hạn. Chị đã vùng lên quật ngã cả hai tên tay sai, kèm theo câu nói đanh thép đã trở thành bất hủ: “Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!”. Hành động này là sự phản kháng mãnh liệt của phẩm giá con người trước cường quyền và áp bức. Tuy nhiên, sau phút quật khởi ấy, chị Dậu biết mình không thể ở lại. Tác phẩm kết thúc bằng hình ảnh chị chạy ra ngoài trong đêm tối “tối như mực và như cái tiền đồ của chị”, một cái kết mở đầy ám ảnh, gợi ra sự bế tắc, vô định của số phận người nông dân trong xã hội cũ.

Tắt Đèn không chỉ là một bản cáo trạng đanh thép về xã hội thực dân phong kiến mà còn là một bài ca về vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh chị Dậu là sự kết tinh của tình yêu thương chồng con vô bờ bến, đức hy sinh cao cả và một sức sống tiềm tàng, mãnh liệt. Ngòi bút của Ngô Tất Tố vừa chân thực, sắc sảo trong việc phơi bày hiện thực, vừa chan chứa tinh thần nhân đạo khi trân trọng, ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp của con người. Ngôn ngữ trong tác phẩm giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói của người dân nhưng có sức lay động mạnh mẽ.

Với giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc, Tắt Đèn là tác phẩm không thể bỏ qua đối với học sinh, sinh viên ngành văn học, những nhà nghiên cứu xã hội, và bất kỳ độc giả nào muốn tìm hiểu về một giai đoạn lịch sử đau thương nhưng hào hùng của dân tộc. Cuốn sách không chỉ giúp người đọc hiểu thêm về quá khứ mà còn mang đến những bài học sâu sắc về lòng nhân ái, về sức mạnh của phẩm giá con người và khát vọng đấu tranh cho một cuộc sống công bằng, tốt đẹp hơn. Đây là một tác phẩm kinh điển, có sức sống lâu bền trong lòng nhiều thế hệ độc giả Việt Nam.