Lịch sử triết học (Giáo trình dùng cho các trường đại học và cao đẳng)- NXB Giáo dục

Cuốn sách “Lịch sử triết học” do Nhà xuất bản Giáo dục phát hành là một giáo trình nền tảng, được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam. Đây không chỉ là một tài liệu học tập bắt buộc trong chương trình đào tạo các ngành khoa học xã hội và nhân văn, mà còn là một công trình khoa học đồ sộ, mang đến cái nhìn toàn cảnh và hệ thống về sự phát triển của tư tưởng triết học nhân loại qua các thời kỳ lịch sử. Với vai trò là một giáo trình chính thống, cuốn sách được xây dựng với mục tiêu cung cấp những kiến thức cốt lõi, chuẩn xác và có hệ thống, giúp người học nắm vững những cột mốc quan trọng, những trường phái tiêu biểu và những triết gia vĩ đại đã định hình nên dòng chảy tư duy của thế giới.

Nội dung của giáo trình bắt đầu cuộc hành trình trí tuệ từ cội nguồn của triết học phương Đông và phương Tây cổ đại. Người đọc sẽ được khám phá những tư tưởng sơ khai nhưng sâu sắc của các nền văn minh lớn như Ấn Độ, Trung Hoa, trước khi đi sâu vào cái nôi của triết học phương Tây là Hy Lạp cổ đại. Tại đây, những tư tưởng bất hủ của các triết gia khổng lồ như Socrates, Plato, và Aristotle được trình bày một cách chi tiết, không chỉ về nội dung học thuyết mà còn về bối cảnh ra đời và tầm ảnh hưởng của chúng. Tiếp nối dòng chảy lịch sử, cuốn sách đưa người đọc đến với thời kỳ Trung cổ, một giai đoạn mà triết học gắn liền với thần học, với những cuộc tranh luận sôi nổi về đức tin và lý trí, tiêu biểu qua các tác phẩm của Augustine và Thomas Aquinas. Giai đoạn này được phân tích kỹ lưỡng để cho thấy sự chuyển biến trong tư duy và vai trò của triết học trong việc bảo vệ và lý giải các hệ thống tín ngưỡng tôn giáo.

Bước sang thời kỳ Phục hưng và Cận đại, giáo trình làm nổi bật cuộc cách mạng trong tư duy con người, đánh dấu sự trỗi dậy của chủ nghĩa nhân văn và khoa học thực nghiệm. Đây là giai đoạn của những cuộc đối đầu tư tưởng gay gắt giữa chủ nghĩa duy lý, với những đại diện kiệt xuất như René Descartes, Spinoza, và chủ nghĩa duy nghiệm của Francis Bacon, John Locke, David Hume. Cuốn sách không chỉ trình bày các luận điểm chính của mỗi trường phái mà còn phân tích sự tương tác, kế thừa và phê phán lẫn nhau giữa chúng. Đỉnh cao của triết học cổ điển Đức, với những hệ thống triết học phức tạp và toàn diện của Immanuel Kant, Hegel, và Feuerbach, được dành một vị trí quan trọng. Đây là phần kiến thức sâu sắc, giúp người học hiểu rõ về những khái niệm trừu tượng nhưng có ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ nền triết học và khoa học xã hội hiện đại sau này.

Một phần không thể thiếu trong giáo trình, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục Việt Nam, là sự ra đời và phát triển của triết học Mác – Lênin. Cuốn sách trình bày một cách hệ thống các tiền đề lý luận, điều kiện kinh tế – xã hội cho sự ra đời của chủ nghĩa Mác, đồng thời phân tích sâu sắc những nội dung cốt lõi của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và học thuyết giá trị thặng dư. Giai đoạn phát triển của V.I. Lênin cũng được đề cập, cho thấy sự vận dụng và sáng tạo chủ nghĩa Mác trong bối cảnh lịch sử mới. Ngoài ra, giáo trình cũng có thể mở rộng giới thiệu về các trào lưu triết học phương Tây hiện đại như chủ nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa thực dụng, và phân tâm học, giúp sinh viên có cái nhìn đa chiều và cập nhật hơn về bức tranh triết học thế giới.

Đối tượng chính mà cuốn sách hướng đến là sinh viên, học viên cao học và giảng viên các ngành triết học, lý luận chính trị, khoa học xã hội và nhân văn. Tuy nhiên, với cách trình bày mạch lạc, logic và hệ thống, đây cũng là một tài liệu tham khảo vô giá cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu một cách nghiêm túc về lịch sử tư tưởng nhân loại. Việc nghiên cứu giáo trình này không chỉ giúp tích lũy kiến thức chuyên ngành mà còn rèn luyện năng lực tư duy phản biện, khả năng phân tích, tổng hợp vấn đề và hình thành một thế giới quan, nhân sinh quan khoa học, tiến bộ. Nó là chìa khóa để hiểu sâu hơn về văn hóa, chính trị, nghệ thuật và khoa học, bởi lẽ triết học chính là nền tảng của mọi hình thái ý thức xã hội.