CHIẾN TRANH VIỆT NAM QUA GÓC NHÌN CHUYÊN GIA LIÊN XÔ: NHỮNG KÝ ỨC CHƯA TỪNG CÔNG BỐ

Lời mở đầu: Cuốn sách độc đáo trong “Vũ trụ sách” Mecobooks

Chào mừng các bạn độc giả của Mecobooks. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng lật mở một tư liệu lịch sử vô cùng đặc biệt: tập hồi ký "Chiến tranh Việt Nam là như thế đó". Cuốn sách này vốn được Nhà xuất bản ЄKЗAMEH (Mátxcơva) ấn hành năm 2005 nhân kỷ niệm 60 năm chiến thắng phát xít, sau đó được hai dịch giả Đào Tấn Anh và Nguyễn Đăng Nguyên chuyển ngữ sang tiếng Việt.

Đây không chỉ là một cuốn sách, mà là một "cỗ máy thời gian" đưa chúng ta trở lại những năm 1960-1970 qua lời kể của những chuyên gia quân sự Xô Viết. Lần đầu tiên, những ký ức chân thực về hành trình giúp đỡ Việt Nam được công bố, hé lộ những câu chuyện thầm lặng của những người "anh em" từ phương Bắc xa xôi đã sát cánh cùng quân dân ta trong khói lửa.

Hành trình bí mật: Từ “Angiêri hụt” đến chuẩn úy miên hành

Hành trình đến Việt Nam của các chuyên gia Liên Xô bắt đầu trong sự bí mật tuyệt đối. Họ được tập trung huấn luyện tại thị trấn Subanư với thông tin giả định rằng sẽ sang Angiêri. Chế độ an ninh nghiêm ngặt đến mức mỗi người chỉ được phát 5 bộ quần áo lót, phải mặc thường phục và bị cấm tuyệt đối việc liên lạc qua thư từ.

Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng dấn thân. Khi sự thật về điểm đến Việt Nam được hé lộ, đã có sự "va chạm" thực tế với tinh thần quốc tế: hai sĩ quan đã từ chối đi tiếp – một người vì bức xúc chuyện chưa được cấp căn hộ, người kia vì không được mua ô tô. Họ lập tức bị điều trả về đơn vị cũ, để lại những người đồng chí thực thụ tiếp tục lên đường.

Trên chuyến tàu xuyên biên giới, bên cạnh nỗi buồn của Thiếu tướng Demsencô Iuri Alếchxêêvích khi chỉ kịp nhìn thấy vợ và chiếc xe nôi của con gái qua cửa sổ khóa chặt tại ga Angácxcơ, còn có những câu chuyện "blog bait" đầy thú vị. Trong toa tàu tối om, cả đoàn thường xuyên chứng kiến một chuẩn úy miên hành (người ngủ du). Dù nhắm mắt ngủ say, anh ta vẫn có thể ngồi dậy, mặc quân phục chỉnh tề, đi lại và đưa ra các chỉ thị cho người vợ tưởng tượng. Điều kỳ lạ là dù mắc chứng miên hành, người chuẩn úy này sau đó đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ chiến đấu và nhận được huân chương cao quý.

Góc nhìn xuyên quốc gia: 50 triệu rúp và bữa nhậu “Mátxcơva – Bắc Kinh”

Khi quá cảnh qua lãnh thổ Trung Quốc, các chuyên gia đã quan sát thấy dấu ấn đậm nét của chính sách "Đại nhảy vọt". Dọc đường ray là vô số lò cao thủ công cao 3-5m tỏa khói nghi ngút, nhưng đi kèm là những thỏi gang chất lượng thấp bị bỏ hoang.

Một chi tiết cho thấy chiều sâu nghiên cứu lịch sử: Liên Xô đã phải trả cho phía Trung Quốc 50 triệu rúp để đảm bảo việc vận chuyển các đoàn tàu quá cảnh. Do không biết số tiền này đã bao gồm chi phí ăn uống, các chuyên gia Liên Xô đã vô tình trả tiền ăn hai lần cho đến khi được phía bạn nhắc nhở tại Bắc Kinh.

Bất chấp những khác biệt, tinh thần hữu nghị vẫn nảy nở:

• Họ cùng nhau nhậu rượu cô nhắc và bia ngay trên tàu.
• Cùng hát vang bài "Mátxcơva – Bắc Kinh" với lời ca nhắc đến Xtalin và Mao Trạch Đông.
• Dạy nhau chơi bài tây để quên đi những chiếc gối nhồi rơm cứng như đá và đệm nằm thô ráp.

Thử thách kỹ thuật: 6 binh sĩ Liên Xô “so găng” cùng 15 bộ đội bạn

Khi đến biên giới Việt Nam, các chuyên gia đối mặt với bài toán hậu cần nan giải. Khổ đường ray Việt Nam hẹp hơn nhiều so với Liên Xô và Trung Quốc, buộc toàn bộ khí tài phải chuyển sang các toa xe trần nhỏ xíu.

Tại đây, một cuộc "so tài" ngẫu nhiên đã diễn ra. Trong khi toán bộ đội Trung Quốc gồm 15 người đang loay hoay với dây cáp mà vẫn không di chuyển được bệ phóng tên lửa, thì nhóm 6 binh sĩ Liên Xô (gồm Súpsencô, Côsencô, Xêmencô, Rê va, Máctưnsúc, Lítvinốp) đã thực hiện một kỳ tích. Dưới hiệu lệnh "Một-hai-ba", họ đã tự tay kéo bệ phóng nặng nề từ sàn toa tàu xuống mặt đường nhựa và đẩy đi thêm 30 mét. Hành động này khiến toán bộ đội bạn nể phục và lập tức vào cuộc phối hợp nhịp nhàng hơn.

Thông tin kỹ thuật và địa danh chính:

• Hệ thống tên lửa: Phiên bản cải tiến X-75 "Đexna" (từ 6 cabin xuống 3 cabin).
• Loại đạn: Tên lửa thế hệ đầu V-750 (1d).
• Địa danh: Ga biên giới Dabaicanxcơ, ga Trại Cau (Thái Nguyên), bãi thử Capuxtin Iarơ.
• Khí tài hỗ trợ: Xe tải ZIL-157 và súng trường CKC chất đầy tại các trạm dừng.

Cuộc sống giữa rừng già: Muỗi, rắn và quạt lông công

Khi tới Trung tâm huấn luyện Trại Cau, các chuyên gia được trải nghiệm sự đối lập gay gắt. Tại nhà khách, họ được dùng những chiếc quạt làm bằng lông công sang trọng, nhưng ngay khi vào rừng, tất cả đều bị quật ngã bởi khí hậu nhiệt đới. Gần như toàn bộ đoàn chuyên gia đã phải chịu đựng cơn sốt cao và nhức đầu kinh khủng trong suốt 3 ngày đầu để thích nghi.

Cuộc sống giữa rừng già đầy rẫy muỗi, sên và những con suối hung dữ có thể cuốn trôi cả trâu bò sau cơn mưa rào. Một kỷ niệm "khó đỡ" đã xảy ra ngay trong lớp học lý thuyết: một con rắn lớn bất ngờ xuất hiện khiến các học viên Việt Nam náo loạn, nhảy cả lên bàn. Nhưng ngay sau đó, con rắn đã bị tóm gọn và được các học viên khẳng định là một món "đặc sản" rất ngon. Để tồn tại, các chuyên gia dần bỏ thói quen dùng nước khoáng Boócgiômi để chuyển sang uống trà xanh và ngủ màn để tránh thạch sùng, muỗi rừng.

Kết luận: Những bài học lịch sử còn mãi

Chiến thắng của Việt Nam không chỉ đến từ vũ khí, mà từ sự hòa quyện giữa công nghệ Xô Viết và tinh thần kiên cường của quân dân ta. Ngay cả những người đứng đầu phía bên kia chiến tuyến cũng phải thừa nhận tầm vóc của cuộc chiến này. Nguyên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ R. Mắc-na-ma-ra đã gọi đây là một "tấn thảm kịch", một sai lầm bi thảm. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ G. Mắchôven cay đắng tuyên bố nước Mỹ đã "phớt lờ lương tri" khi tiêu hao máu xương trong rừng rậm Đông Nam Á.

Những trang hồi ký từ các chuyên gia Liên Xô là lời nhắc nhở chúng ta về giá trị của hòa bình và sự biết ơn đối với những người bạn quốc tế đã hy sinh thầm lặng.

Mecobooks – Kết nối tri thức, trân trọng lịch sử.